Lịch sử ra đời của truyền thông mới

Hạnh Bun

Vào thập niên 60 của thế kỷ 20, sự tương tác giữa máy tính và nghệ thuật cơ bản bắt đầu phát triển mạnh. Tuy nhiên, phải cho đến thập niên 80, thay vì có một tổ chức lớn đứng ra đảm nhận trọng trách này, Alan Kay và cộng sự ở Xerox PARC đã mang sức mạnh của máy tính cá nhân đến với từng cá thể. Mãi đến thập niên 80, truyền thông về cơ bản vẫn ở dạng in ấn và truyền thanh, như phát thanh TV và radio. Nhưng hai mươi lăm năm cuối đã chứng kiến sự chuyển mình nhanh chóng của lĩnh vực truyền thông, sự chuyển mình ấy được khẳng định là nhờ vào việc ứng dụng công nghệ số như là Internet và trò chơi trên máy tính.

Tuy nhiên, những ví dụ ấy chỉ là một đại diện nhỏ bé của truyền thông mới. Máy vi tính được đưa vào sử dụng đã góp phần biến đổi những gì còn sót lại của nền truyền thông “già cỗi”  bằng việc cho ra đời TV số và những ấn phẩm trực tuyến.  Thậm chí những dạng truyền thông truyền thống như báo in cũng có những  chuyển mình đáng kể thông qua việc ứng dụng các công nghệ mới như phần mềm xử lý ảnh Adobe Photoshop và phần mềm xuất bản trên máy tính để bàn.

Andrew L. Shapiro (1999) tranh luận rằng “Các công nghệ số mới xuất hiện đã báo hiệu một sự thay đổi mang tính triệt để vai trò của người quản lý thông tin, kinh nghiệm và nguồn lực” (Shapiro trích trong Croteau and Hoynes 2003, trang 322). W. Russell Neuman (1991) cho rằng trong khi “truyền thông mới” nắm giữ thế mạnh công nghệ để thúc đẩy theo một hướng thì những áp lực kinh tế và  hội lại thúc đẩy theo hướng ngược lại.

Theo Neuman, “chúng ta đang chứng kiến sự phát triển của một mạng lưới có tính kết nối toàn cầu của audio, video và những kênh liên lạc bằng thư tín – Sự kết nối này có thể làm mờ đi danh giới giữa giao tiếp cá nhân và giao tiếp đại chúng, giữa giao tiếp mang tính cộng đồng và giao tiếp mang tính riêng tư” (trích trong Croteau and Hoynes 2003: trang 322). Neuman cũng cho rằng truyền thông mới sẽ:

  • Thay đổi ý nghĩa về khoảng cách địa lý.
  • Cho phép các kênh giao tiếp được mở rộng mạnh mẽ.
  • Cung cấp phương tiện đẩy nhanh tốc độ giao tiếp.
  • Cung cấp điều kiện cho những giao tiếp mang tính tương tác.
  • Tạo điều kiện cho các hình thức giao tiếp trước đây đã từng bị tách biệt được nối liền với nhau, tương tác lẫn nhau.

Nhờ những tranh luận của các nhà nghiên cứu như Doudlas Kellner và James Bohman mà truyền thông mới, cụ thể là Internet, đã tạo tiền đề cho việc hình thành nên khái niệm về một thế giới dân chủ dành cho tất cả mọi người – nơi mà tất cả công dân có thể tham gia vào những cuộc tranh luận liên quan tới cấu trúc xã hội của họ một cách bình đẳng, không thiên vị với đầy đủ thông tin.

Đi ngược lại quan điểm về ảnh hưởng tích cực của truyền thông mới lên xã hội như đã nêu ở trên là các học giả như Ed Herman và Robert McChesney, người đã chỉ ra rằng, sự quá độ sang truyền thông mới đã chứng kiến việc ra đời của các tập đoàn viễn thông liên quốc gia đầy quyền lực có tầm ảnh hưởng toàn cầu mà đến nay vẫn khó có thể tượng tượng được.

Trong khi đó, các nhà nghiên cứu như Lister (2003) và Friedman (2005), đã nêu bật lên cả những tích cực, tiêu cực cũng như là thực trạng của công nghệ truyền thông mới bằng việc đưa ra ý kiến rằng: một số hành động quá sớm tác động đến nghiên cứu về truyền thông mới thực ra là hệ quả tất yếu của thuyết quyết định[1] .

Bởi thế mà những ảnh hưởng của truyền thông được quyết định bởi chính công nghệ của nó nhiều hơn là bởi hệ thống xã hội phức tạp mang lại – hệ thống xã hội này có vai trò quản lý việc gây quỹ, cải thiện và phát triển bất kỳ công nghệ nào trong hiện tại và tương lai.


[1]  Thuyết quyết định (determinism) trong triết học quan niệm rằng để cho một loại hành vi nào đó xảy ra thì cần phải có điều kiện tác động. Hay nói cách khác, với những điều kiện này, thì loại hành vi đó sẽ xảy ra, chứ không phải là hành vi khác.

Nguồn: Wikipedia

Biên dịch: Thảo Hoa – Minh Quang

Hiệu đính: Hoàng Huyền

Nhóm Truyền thông mới – Vietnam New Media Group

Comments

comments

1 Comment

  • Reply

    […] Trong khi đó, các nhà nghiên cứu như Lister (2003) và Friedman (2005), đã nêu bật lên cả những tích cực, tiêu cực cũng như là thực trạng của công nghệ truyền thông mới bằng việc đưa ra ý kiến rằng: một số hành động quá sớm tác động đến nghiên cứu về truyền thông mới thực ra là hệ quả tất yếu của thuyết quyết định[1] . […]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Facebook